اجزای لرزه نگار
هر لرزه نگار معمولا از سه بخش تشکیل شده که در زیر به هر یک از آنها به اختصار میپردازیم:
لرزه سنج : لرزه سنجها قسمت اصلی یک لرزه نگار هستند که انرژی مکانیکی حاصل از امواج را به ولتاژ الکتریکی تبدیل میکنند و شامل انواع زیر میباشند.
لرزه سنجهای آونگی : در این قبیل از لرزه سنجها ، از اصل آونگها استفاده شده است.
لرزه سنجهای غیرآونگی : اساس کار آنها آونگ نمیباشد مانند لرزه سنجهای واتنشی و لرزه سنجهای پیزو الکتریک.
واحد ثبت:
ثبت امواج لرزهای به راههای مختلفی امکانپذیر است که در زیر به انواع آن اشاره میکنیم.
ثبت مکانیکی : لرزه نگارهای قدیمی ، نظیر وشیرت یا مینکا، از یک روش ثبت مستقیم کاملا مکانیکی استفاده میکنند که از آن یک اثر یا لرزه نگاشت از حرکت قلم جوهری روی کاغذ یا سوزن متصل به آونگ روی کاغذ دودی بوجود میآید.
ثبت مکانیکی - نوری : بعضی از دستگاههای قدیمی دیگر ، نظیر میلند - شاو یا وود - آندرسون از روشهای مکانیکی - نوری استفاده میکند، بدین ترتیب که آینه نصب شده روی آونگ یا هر قسمت متحرک دیگر باریکه نوری را روی کاغذ عکاسی منعکس مینماید.
ثبت الکترومگنتیک : دستگاههای جدیدتر از روشهای ثبت الکترومگنتیک یا به مقدار کمتر ، الکترواستاتیک سود میبرند. در روش الکترومگنتیک ، یا در اثر جابجایی سیم پیچ در میدان مغناطیسی ثابت ، جریان الکتریکی تولید میشود یا در اثر تغییرات میدان مغناطیسی احاطه شده توسط یک سیم پییچ. در هر دو حالت نیروی الکترومگنتیک القا شده با مشتق زمانی جابجایی زمینی متناسب است.
ساعت دقیق
جهت تعیین زمان ورود فازهای ثبت شده مختلف ، وجود نشانه زمانی دقیق روی لرزه نگاشت ضروری است. بسیاری از پایگاههای لرزه نگاری مدرن ساعت خود را با تنظیم روزانه با علائم زمانی رادیویی که توسط سرویسهای استاندارد جهانی اعلام زمان پخش میشود در حد 1 تا 10 هزارم ثانیه حفظ میکنند.
دید کلی در برابر زلزله: در سالهای اخیر اطلاعات زیادی در مورد زلزله کسب کرده و فرآیند وقوع آن را بهتر از پیش درک نموده و با تلفات ناشی از آن آشنا هستیم. اما هنوز هم برای مقابله با آن کاری نمی توانیم انجام دهیم. البته دانش امروزی با توانی که دارد راهحلهایی را پیشنهاد میکند که در برخی از شرایط مفید به نظر میرسد. با این وجود ، در حال حاضر این امکان وجود ندارد که به مردم گفت دقیقاً چه وقت زلزله روی می دهد. منشا پیدایش زمین لرزه: زمین لرزه ها توسط فرآیندهای بنیادین و قدرتمند زمین شناختی که خارج از حیطه کنترل ما هستند، به وجود میآیند. این فرآیندها نسبتا غیر قابل پیش بینی است که در اثر فعل و انفعالات درونی زمین و برهمکنش مواد مذاب داخلی زمین که آشوبهای شدیدی را در داخل زمین علاوه از بازتاب بیرونی آن به وجود می آورند. برای پی بردن به ماهیت وجودی ، علل پیدایش ، زمان وقوع و قدرت زلزله به تکنولوژیهای پیشرفته تری نیاز هست. پیش بینی زلزله: امواج زلزلهای ثبت شده، می تواند به ما اطلاع دهند که ارتعاشهای بسیار قویتری در راه است، اما این اطلاعات می تواند فقط چند دقیقه پیش از وقوع زلزله به ما اخطار دهد. دانشمندان میتوانند بر پایه حرکتهای صفحهها در زمین و موقعیت منطقههای گسل ، پیش بینی کنند که در کدام مناطق احتمال وقوع زلزله زیاد است. همچنین با تحقیق در تاریخ زمین لرزههای روی داده در منطقه مورد نظر، زمان احتمالی وقوع زلزله را پیش بینی کنند. با این همه این پیش بینی ها معمولاً بسیار ضعیف هستند. اما پیش بینی دانشمندان در مورد پس لرزه ها دقیقتر است. پس لرزهها ، لرزههایی است که پس از زلزله اولیه روی میدهد. این پیش بینیها براساس تحقیقهای بسیار وسیعی که در مورد الگوهای پس لرزهها انجام شده است، صورت می گیرد. زلزله شناسان در این مورد که چگونه زمین لرزههایی که از یک گسل شروع شده اند، می توانند زلزلههای دیگری را در گسلهای متصل به یکدیگر به وجود آورند، پیش بینیهای دقیقی انجام میدهند.
بر گرفته از تحقیق آقای محسن رضوانیان
|